Koek Algemeen

In Nederland werd al vanaf het begin van de 16e eeuw in de omgeving van Utrecht, Deventer, Groningen en Friesland koek geproduceerd. De provincie Friesland, is nog steeds een belangrijk centrum van ontbijtkoek. In  het begin van de 16e eeuw werd er op de diverse markten ontbijtkoek verkocht aan de gelovigen die de kerk verlieten. Gedurende vele eeuwen werd in Nederland peperkoek als een zeer gewaardeerd geschenk dat aan hoogwaardigheidsbekleders  werd aangeboden bij het bezoeken van andere steden en andere landen. Een gebruik dat nu nog steeds in diverse streken (ondermeer in Tilburg) in gebruik is gebleven. Eind van de 18e  eeuw werd koek ook in Brabant geproduceerd. Een belangrijke koekproducerende stad in Brabant was ’s-Hertogenbosch. Deze stad kende de traditie van welbekende koekbakkers families: de familie Suys, met hun winkel ‘De Eenhoorn’, de familie Lambermont, met hun koekfabriek ‘De Klok’ en familie De Backer, met hun koekfabriek ‘De Meierij’.

ResizedImage361237-AntonPiecksinterklaasfeest
EEN VERTROUWD BEELD VAN ANTON PIECK

Er bestaan verschillende verhalen en legendes die vertellen hoe de peperkoek in Europa is beland. Het oudste verhaal is dan toch wel dat al in de tijd van de Farao’s men in het oude Egypte al koek bakte. Deze bestond uit granen, honing en specerijen. Ook de oude Grieken kenden een honingkoek, waarvan de zoete eigenschappen zeer gewaardeerd werden. Deze koeken werden door de oude Grieken aan de goden geofferd om hen gunstig te stemmen. Bij de Romeinen werd aan de honingkoek bovendien echte peper en gedroogd fruit toegevoegd.

In China werd ook koek gebakken, al in de tijd van Genghis Khan in de 10e eeuw was er ook een soort honingkoek. Deze werd ‘mi-kong’ genoemd en maakte deel uit van de rantsoenen van de ruiters van zijn leger.

Een legende vermeldt dat bisschop St. Gregorius al in 992 in Pithiviers (Frankrijk) een koek van Armeense oorsprong met kruiden en honing leerde bakken. Andere verhalen vertellen dan weer dat de Kruisvaarders de peperkoek mee uit Jeruzalem naar Europa hebben gebracht. Dat kan omdat  peperkoek  op de terugweg naar Europa heel lang goed bleef. In de middeleeuwen, rond de 12e eeuw, werd peperkoek gebakken in de kloosters. Binnen de muren van deze kloosters werden inderdaad granen geoogst en hielden imkers de bijen die nodig waren voor de honing. De koeken werden “peperkoek” genoemd omdat peper de duurste specerij was die in koek werd verwerkt.

De ontdekkingsreizen in de 15e en 16e eeuw zorgden er dan weer voor dat andere en nieuwe specerijen naar Europa werden gebracht en aan de koek werden toegevoegd. Het recept is dan ook veelvuldig veranderd of bijgewerkt.  Een ander verhaal is dat Filips de Goede in 1452 in Vlaanderen kennis maakte met peperkoek. Hij nam de koek mee naar Frankrijk zodat men ook daar van deze lekkernij kon genieten. De peperkoek noemde men daar ‘pain d’épices’. In de 16e eeuw bestond er in Parijs al een gespecialiseerde beurs ‘La Foire du pain d’epicés’. In Frankrijk stond de streek van Reims bekend als een belangrijk producent voor ‘pain d’épices’.